Osho – Sách Cam: Các kỹ thuật Thiền
Chương 1. Niềm vui tuyệt vời nhất của cuộc
đời
Điều đầu tiên, biết thiền là gì.
Mọi thứ khác theo sau.
Tôi không thể nói với bạn rằng bạn phải thực hành thiền,
Tôi chỉ có thể giải thích cho bạn nó là gì.
Nếu bạn hiểu tôi, bạn sẽ trong thiền;
Điều đó không bắt buộc.
Nếu bạn không hiểu tôi,
Bạn sẽ không ở trong thiền.
Thiền là gì?
Thiền là trạng thái không-tâm-trí. Thiền là trạng thái tinh
khiết của tâm thức không có gì bên trong. Thông thường, tâm thức bạn đầy những
rác rưởi, giống như cái gương phủ đầy bụi. Tâm trí là giao thông không ngừng:
những ý nghĩ đang di chuyển, những kỉ niệm đang
di chuyển, những tham vọng đang di chuyển – đó là giao thông chật chội!
Ngày qua ngày. Thậm chí khi bạn ngủ, tâm trí cũng hoạt động, nó đang mơ. Nó vẫn
nghĩ, nó vẫn băn khoăn và lo lắng. Nó đang chuẩn bị cho ngày tiếp theo; sự chuẩn
bị cơ bản vẫn đang diễn ra.
Đây là trạng thái không thiền định. Chỉ là đối nghịch của
thiền. Khi không có giao thông và ý nghĩ dừng thì không ý nghĩ nào chuyển động,
không ước mong nào khuấy động, bạn hoàn toàn tĩnh lặng – sự tĩnh lặng đó là thiền.
Và trong sự tĩnh lặng đó sự thật được nhận ra, và không bao giờ có thể khác được.
Thiền là trạng thái không-tâm-trí.
Và bạn không thể nhận ra thiền thông qua tâm trí, bởi vì tâm
trí sẽ mãi mãi là chính nó. Bạn chỉ có thể nhận ra thiền bằng việc đặt tâm trí
ra ngoài, bằng việc trở nên lãnh đạm, thờ ơ, không đồng dạng với tâm trí, không
nghĩ rằng ‘Ta’ là nó.
Thiền là nhận biết rằng ‘Ta’ không phải là tâm trí. Khi nhận
biết sâu sắc hơn trong bạn, dần dần một vài khoảnh khắc xuất hiện – những khoảnh
khắc của tĩnh lặng, những khoảnh khắc của không gian tinh khiết, những khoảnh
khắc trong sáng, những khoảnh khắc khi không có gì huyên náo trong bạn và mọi
thứ đều tĩnh tại. Trong những khoảnh khắc tĩnh tại đó, bạn sẽ biết bạn là ai,
và bạn sẽ biết điều huyền bí của tồn tại này.
Ngày đó xuất hiện, ngày của sung sướng tuyệt vời khi mà thiền
trở thành trạng thái tự nhiên của bạn.
Tâm trí là một cái gì đó không tự nhiên; nó chưa bao giờ trở
thành trạng thái tự nhiên của bạn. Nhưng thiền là trạng thái tự nhiên – điều mà
chúng ta đã lỡ. Nó là thiên đường bị mất, nhưng thiên đường có thể được giành lại.
Hãy nhìn vào đôi mắt đứa trẻ, nhìn và bạn sẽ nhận ra sự bình lặng, ngây thơ tuyệt
vời. Mỗi đứa trẻ đều xuất hiện với trạng thái thiền định, nhưng nó phải bắt đầu
với những cách sống của xã hội – nó phải được dạy nghĩ như thế nào, tính toán
ra làm sao, làm cách nào để lý lẽ, làm cách nào để biện hộ; nó phải được dạy những
câu nói, ngôn ngữ, những quan niệm. Và dần dần nó mất mối liên hệ với tính hồn
nhiên trong trắng của nó. Nó trở thành hư hỏng, ô nhiễm bởi xã hội. Nó trở
thành cỗ máy hiệu quả; nó không còn là con người nữa.
Một lần nữa, tất cả điều
đó là nhu cầu để đoạt lại không gian rộng lớn hơn. Bạn đã biết điều đó
trước đó, cho nên khi lần đầu tiên bạn biết thiền, bạn sẽ ngạc nhiên – bởi vì cảm
nhận tuyệt vời sẽ nảy sinh trong bạn cứ như bạn đã biết nó trước đó. Và cảm nhận
đó là sự thực: bạn đã biết nó trước đó. Bạn đã quên. Kim cương đã bị lẫn trong
đống rác – nó là của bạn.
Thực sự nó không thể bị mất: nó chỉ có thể bị quên. Chúng ta
sinh ra như những thiền nhân, thế rồi chúng ta học những con đường của tâm trí.
Nhưng bản chất thực của chúng ta giữ nguyên ẩn dấu ở nơi nào đó sâu thẳm như
dòng nước ngầm. Bất kì ngày nào, đào một chút và bạn tìm ra nguồn mạch vẫn đang
tuôn chảy, những dòng nước mát mẻ. Và niềm vui tuyệt vời nhất trong cuộc đời là
tìm ra nó.
Thiền là không tập trung
Thiền không phải là tập trung chú ý. Trong việc tập trung có
tự tập trung và có những đối tượng được tập trung. Có lưỡng cực. Trong thiền
không có ai bên trong và không có gì bên ngoài. Đó không phải là sự tập trung.
Kgông có chia giữa trong và ngoài. Trong liên tục tuôn chảy ra ngoài, ngoài
liên tục tuôn chảy vào trong. Sự phân ranh giới, đường biên không còn tồn tại nữa.
Trong là ngoài, ngoài là trong, nó là tâm thức không đối ngẫu.
Tập trung là tâm thức đối ngẫu: chính vì vậy tập trung tạo
ra mệt mỏi; chính vì vậy khi bạn tập trung bạn cảm thấy kiệt sức. Và bạn không
thể tập trung trong hai mươi bốn giờ, bạn phải có những nghỉ ngơi. Tập trung
không bao giờ có thể là bản chất của bạn. Thiền không làm mệt mỏi, không làm kiệt
sức bạn. Thiền có thể trở thành vấn đề hai mươi bốn giờ - ngày này, ngày khác,
năm này, năm khác. Nó có thể trở nên vĩnh cửu. Chính nó là thư giãn.
Tập trung là hành động, hành động ý chí. Thiền là trạng thái
của không ý chí, trạng thái của không hành động. Nó là thư giãn. Con người chỉ
đơn giản là rơi vào chính bản thể mình; bản thể đó cũng tương tự như bản thể của
Toàn bộ. Trong tập trung, tâm trí vận hành không có kết thúc: bạn đang liên tục
làm một cái gì đó. Tập trung xuất hiện từ quá khứ. Trong thiền không có kết
thúc phía sau nó. Thực tế bạn đang không làm bất kì điều gì, bạn chỉ đơn giản
là bạn. Với nó không có quá khứ, nó không bị làm vấy bẩn bởi quá khứ. Với nó
không có tương lai, nó là sự tinh khiết của toàn bộ tương lai. Đó là điều mà
Lão Tử gọi là wei-wu-wei, hành động thông qua không hành động. Đó là điều mà những
bậc thầy Zen đã từng nói: ngồi tĩnh lặng và không làm gì, mùa xuân đến và cỏ sẽ
mọc bởi chính nó. Nên nhớ: ‘bởi chính nó’ – không gì được làm. Bạn đang không
kéo cỏ mọc lên; mùa xuân đến và cỏ mọc bởi chính nó. Trạng thái đó – khi bạn
cho phép cuộc sống tiếp tục trên con đường của chính nó, khi bạn không muốn hướng
dẫn nó, khi bạn không muốn áp đặt lên nó bất kì sự điều khiển nào, khi bạn
không thao túng, khi bạn đang không ép buộc bất kì kỉ luật nào lên nó – trạng
thái tinh khiết tự nhiên không kỉ luật đó chính là thiền.
Thiền là trong hiện tại, hiện tại tinh khiết. Thiền là ngay
tức thì. Bạn không thể tiền, bạn có thể trong thiền. Bạn không thể trong tập
trung, bạn có thể tập trung. Tập trung là con người, thiền là điều linh thiêng.
Chọn thiền
Ngay từ lúc ban đầu, tìm kiếm một cái gì đó thu hút bạn.
Thiền khôngnên là nỗ lực ép buộc. Nếu nó là ép buộc, nó sẽ
diệt vong ngay từ lúc ban đầu. Điều gì bị ép buộc cũng sẽ không làm cho bạn tự
nhiên. Không cần thiết tạo ra xung đột vô bổ. Điều này phải được hiểu bởi vì
tâm trí có khả năng tự nhiên để thiền nếu bạn cho nó những đối tượng hấp dẫn.
Nếu bạn là xu hướng cơ thể, có những con đường đạt tới Thượng
đế thông qua cơ thể bởi vì cơ thể cũng thuộc về Thượng đế. Nếu bạn cảm nhận rằng
bạn là xu hướng trái tim, vậy thì hãy cầu nguyện. Nếu bạn cảm nhận rằng bạn là
xu hướng trí tuệ, vậy thì hãy thiền.
Theo cách đó, thiền của tôi là khác. Tôi đã cố gắng nghĩ ra
những phương pháp có thể được sử dụng bởi tất cả ba kiểu. Cơ thể, trái tim và
trí thông minh được sử dụng bởi chúng rất nhiều. Cả ba tham gia cùng nhau và
chúng vận hành ở những người khác nhau theo cách khác nhau.
Thân Tâm trí - tất cả thiền của tôi di chuyển trên cùng một
con đường. Chúng bắt đầu từ cơ thể, chúng di chuyển thông qua trái tim, chúng tới
tâm trí và sau đó ra bên ngoài.
Luôn ghi nhớ, bất kì điều gì bạn thích thú cũng có thể hướng
sâu vào bạn. Thích thú nó đơn giản là nó phù hợp với bạn. Nhịp điệu của nó hòa
hợp với bạn: có sự hòa hợp tinh tếgiữa bạ và phương pháp. Một lúc nào đó bạn
thích thú phương pháp, vậy thì bạn không trở nên tham lam, hướng vào phương
pháp nhiều nhất có thể. Bạn có thể thực hiện nó một lần hay nếu có thể thì hai
lần ngày. Càng thực hiện nó nhiều bạn càng thích thú nó. Chỉ bỏ phương pháp khi
sự thích thú của bạn biến mất; vậy thì công việc của nó kết thúc. Tìm kiếm
phương pháp khác. Không phương pháp nào có thể đưa bạn tới tận cùng. Trong hành
trình bạn sẽ phải đổi tàu nhiều lần. Phương pháp cụ thể đưa bạn tới trạng thái
cụ thể. Ngoài điều đó ra nó không còn tác dụng nữa, nó đã bị lãng phí.
Cho nên hai vấn đề phải được nhớ: khi bạn đang thích thú
phương pháp thì hãy hướng sâu vào nó nhiều nhất có thể, nhưng đừng bao giờ nghiện
nó, bởi vì vào một ngày nào đó bạn cũng sẽ phải từ bỏ nó. Nếu bạn trở nên quá
nghiện nó, vậy thì nó giống như thuốc phiện, bạn không thể dời nó. Bạn không
còn thích nó nữa - nó không cho bạn bất kì điều gì - nhưng nó đã trở thành thói
quen. Thế thì con người có thể tiếp tục, nhưng chỉ đang di chuyển trong vòng
tròn; không thể dẫn ra bên ngoài.
Cho nên hãy để niềm vui trở thành tiêu chuẩn. Nếu niềm vui
có đó, hãy tiếp tục cho tới niềm vui cuối cùng. Nó phải bị vắt hoàn toàn. Không
còn lại chút nước nào... thậm chí chỉ là một giọt. Và thế thì có khả năng bỏ
rơi nó. Hãy chọn phương pháp khác mà nó lại mang đến niềm vui. Con người phải
thay đổi nhiều lần. Khác với những người khác nhưng việc thực hành một phương
pháp trong hành trình là điều rất hiếm.
Không cần thiết phải thực hành nhiều thiền bởi vì bạn có thể
tạo ra những điều bối rối, những thứ ngược đời và bệnh tật sẽ xuất hiện.
Chọn hai phương pháp và trung thành với chúng. Thực tế tôi
muốn bạn chọn một; điều đó hẳn là tốt nhất. Hẳn là tốt hơn khi lặp lại nhiều lần
một phương pháp phù hợp với bạn. Vậy thì điều đó sẽ sâu sắc hơn. Bạn đã thử nhiều
thứ - ngày này thứ này, ngày khác thứ khác. Và bạn sáng tạo ra chính bạn, cho
nên bạn có thể tạo ra nhiều rắc rối. Trong sách Tantra có một trăm hai mươi
phương pháp thiền. Bạn có thể bị điên. Bạn đã thực sự điên!
Thiền không phải là trò đùa. Đôi khi chúng có thể trở nên
nguy hiểm. Bạn đang chơi với những cơ cấu tinh tế của tâm trí. Đôi khi điều nhỏ
nhặt mà bạn đang thực hiện mà không nhận biết có thể trở nên nguy hiểm. Cho nên
đừng bao giờ tìm cách phát minh, đừng tạo ra thiền hổ lốn của chính bạn.
Khi tôi nói thực hành thiền, tôi biết rằng thông qua thiền
không ai đạt tới; nhưng thông qua thiền bạn đạt tới điểm, nơi mà thiền trở nên
có thể.
Tạo không gian cho thiền
Nếu bạn có thể tạo ra nơi chốn đặc biệt – ngôi đền nhỏ hoặc
góc trong nhà, nơi mà bạn có thể thiền hàng ngày – vậy thì đừng sử dụng góc đó
cho bất kì mục đích khác, bởi vì mọi mục đích đều có sự rung động của riêng nó.
Chỉ sử dụng góc đó cho thiền và không làm gì khác nữa. Vậy thì góc đó sẽ trở
nên được nạp và nó sẽ đợi bạn hàng hàng. Góc sẽ trở nên hữu ích với bạn, nơi chốn
sẽ tạo ra sự rung động đặc biệt, không khí đặc biệt mà trong nó bạn có thể hướng
vào sâu hơn một cách dễ dàng hơn. Đó là lý do tại sao những ngôi đền, những nhà
thờ và nhà thờ Hồi giáo được tạo ra – chỉ để có nơi chốn cho cầu nguyện và thiền.
Nếu bạn có thể chọn giờ cố định để thiền thì điều đó cũng rất
hữu ích bởi vì cơ thể bạn, tâm trí bạn là cơ cấu. Nếu hàng ngày bạn ăn trưa vào
một giờ cố định thì cơ thể bạn bắt đầu đòi hỏi thức ăn tại chính thời điểm đó.
Thỉnh thoảng bạn có thể chơi một vài trò thủ thuật với nó. Nếu bạn dùng bữa
trưa vào lúc một giờ và đồng hồ báo rằng bây giờ là một giờ, bạn sẽ đói – thậm
chí nếu đồng hồ không đúng và nó chỉ là mười một hay mười hai giờ. Bạn nhìn đồng
hồ, nó chỉ một giờ, và bỗng nhiên bạn cảm thấy đói. Cơ thể bạn là cơ cấu.
Tâm trí bạn cũng là cơ cấu. Thiền hàng ngày ở cùng một nơi,
cùng một thời điểm và bạn sẽ tạo ra cái đói thiền bên trong cơ thể và tâm trí bạn.
Hàng ngày vào thời điểm cụ thể, tâm trí và cơ thể bạn sẽ đòi hỏi bạn vào thiền.
Điều đó sẽ rất hữu ích. Trung tâm được tạo ra bên trong bạn sẽ trở nên đói và
khát.
Lúc ban đầu, điều đó là tốt. Trừ khi bạn đạt được điểm, nơi
mà thiền trở nên tự nhiên và bạn có thể thiền ở bất kì nơi đâu, bất kì thời
gian nào – cho đến thời điểm đó, sử dụng nguồn máy móc này của cơ thể và tâm
trí như là sự trợ giúp.
Môi trường cho bạn: tắt ánh sáng, đốt một loại hương nào đó
trong phòng, mặc một loại quần áo mềm mại, kích cỡ cụ thể, một loại thảm nào
đó, một tư thế cụ thể. Tất cả điều này là có ích nhưng đó không phải là ý nghĩa
chính. Nếu một người nào đó khác tuân theo điều đó thì nó có thể trở thành rào
cản. Con người phải tìm ra nghi thức cho chính mình. Nghi thức đơn giản để có
thể giúp con người thoải mái và chờ đợi. Và khi bạn thoải mái và chờ đợi thì một
cái gì đó xuất hiện, giống như giấc ngủ, Thượng đế đến với bạn. Giống như tình
yêu, Thượng đế đến với bạn. Bạn không thể quyết định điều đó, bạn không thể ép
buộc nó.
Thiền là chìa khóa để mở ô cửa huyền bí của tồn tại.
Thoải mái và tự nhiên
Con người có thể ám ảnh với thiền. Và ám ảnh là rắc rối: bạn
đã bị ám ảnh với tiền và bây giờ bạn bị ám ảnh với thiền. Thiền không là rắc rối,
ám ảnh là rắc rối. Bạn bị ám ảnh bởi thương trường và bây giờ bạn ám ảnh với
Thượng đế. Thương trường không phải là vấn đề mà là ám ảnh. Con người nên thoải
mái và tự nhiên và không bị ám ảnh bởi bất kì điều gì, không với tâm trí hoặc
không với thiền. Chỉ khi đó, không vướng bận, không ám ảnh, khi bạn chỉ đơn giản
là tuôn chảy thì điều tối thượng xuất hiện với bạn.